thu-thi-esg-nhung-thuan-loi-va-thach-thuc-cua-doanh-nghiep-viet-nam

Thực thi ESG: Những thuận lợi và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam

Các quy định về ESG ngày càng chặt chẽ đối với cộng đồng doanh nghiệp, điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn phải chú trọng tới mô hình kinh doanh bền vững. Trước xu hướng này, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng, đó là áp dụng thực hành ESG để không bị tụt hậu hay bị loại khỏi “cuộc chơi”. 

Mặc dù thách thức là điều không tránh khỏi, nhưng lợi ích của việc chuyển đổi xanh là rất lớn. Một số doanh nghiệp tiên phong ở Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực, cho thấy tiềm năng lớn khi thực hiện đúng chiến lược ESG.

Ngày nay, ESG không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là yêu cầu chuyển đổi tất yếu cho doanh nghiệp. Điều này còn cấp thiết hơn khi Việt Nam thực hiện cam kết Net-zero vào năm 2050, nghĩa là chúng ta chỉ còn ¼ thế kỷ nữa cho nỗ lực kinh doanh bền vững. Nhìn ra thế giới, nhiều tập đoàn hàng đầu và cả các công ty vừa và nhỏ đã đưa ESG len lỏi vào quy trình sản xuất kinh doanh từ nhiều năm trước và đến nay đã hái được “quả ngọt”. Đơn cử như trường hợp của Amazon, bằng cách ứng dụng AI để cải tiến quy trình đóng gói, gã khổng lồ thương mại điện tử này đã giảm nửa triệu tấn bao bì sau 5 năm. Sự đầu tư nghiêm túc của Amazon nằm trong mục tiêu bảo vệ môi trường của họ, đây là chính là yếu tố “E” trong ESG.

Để áp dụng ESG thành công, nó phải được “nhúng” vào tất cả quy trình của doanh nghiệp, từ mô hình quản lý đến xanh hóa công nghệ, nhằm đảm bảo chuyển đổi bền vững toàn diện. Hành động này không chỉ giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị cho chính mình mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội và môi trường.

thu-thi-esg-nhung-thuan-loi-va-thach-thuc-cua-doanh-nghiep-viet-nam-1

Tất cả các lĩnh vực và ngành nghề, đều phải “lắp đặt” ESG để giảm chi phí đầu tư sản xuất, tăng cường lợi nhuận. Tuân thủ các tiêu chuẩn ESG còn gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Áp dụng các giải pháp chuyển đổi xanh sẽ giúp doanh nghiệp tăng doanh thu dài hạn thông qua các sản phẩm mới tích hợp tiêu chí bền vững.

Các công ty, tập đoàn Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều rào cản trong quá trình chuyển đổi và thực thi các nguyên tắc về ESG. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc chưa hiểu rõ khái niệm ESG hoặc không biết bắt đầu từ đâu và bằng cách nào. Điều này có thể gây ra hệ lụy là nhiều doanh nghiệp cố gắng “chạy theo xu hướng” để thực hành ESG một cách hời hợt, dẫn đến những sai lầm không đáng có.

Nhận thức của nhiều doanh nghiệp về ESG còn hạn chế

Hiểu đúng về khái niệm ESG tại nhiều doanh nghiệp còn khá mơ hồ. Nhiều doanh nghiệp vẫn hoài nghi về giá trị mà các hành động ESG mang lại. Việc áp dụng ESG có sự khác biệt lớn giữa các doanh nghiệp Việt Nam.

Cố gắng “bắt trend” nhưng không hiểu nguyên lý có thể gây ra rủi ro tiềm ẩn về cáo buộc tẩy xanh và gian dối cho doanh nghiệp. Nếu làm ít, nói nhiều, tuyên bố vượt quá năng lực thì doanh nghiệp sẽ bị coi là gian dối. Ví dụ điển hình là vụ bê bối kiện tụng do khai gian khí thải của Volkswagen, hãng xe này vì “nói quá” mà bị quy kết là gian dối. Ngược lại, nếu doanh nghiệp đầu tư quá tay hoặc quá sớm thì có thể thất bại.

Rào cản trong việc xác định chỉ số ESG

Ông Nguyễn Viết Thịnh, Tổng Giám đốc CGS Việt Nam, nhận định rằng, phần lớn doanh nghiệp Việt chưa xác định được các tiêu chuẩn ESG để làm căn cứ đặt mục tiêu và đo lường hiệu quả phát triển bền vững (PTBV). Các chỉ số ESG cần phải đúng trọng tâm và phù hợp với bối cảnh phát triển bền vững của doanh nghiệp.

thu-thi-esg-nhung-thuan-loi-va-thach-thuc-cua-doanh-nghiep-viet-nam-2

Một khảo sát của KPMG năm 2023 cho thấy, các công ty lớn có xu hướng thực hiện Báo cáo PTBV để chia sẻ mục tiêu và nỗ lực của mình, với 79% trong số 100 doanh nghiệp lớn nhất tại 58 quốc gia tham gia. Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam lập báo cáo PTBV riêng biệt còn rất thấp (chỉ dưới 10%, tính trong giai đoạn 2012-2022). Nếu có làm báo cáo này thì phần lớn vẫn còn mang tính chất liệt kê các hoạt động CSR, trong khi bền vững phải dựa trên tiến bộ khoa học, lý thuyết hệ thống.

Bên cạnh thách thức, quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp Việt Nam vẫn có điểm thuận lợi. Thứ nhất, Việt Nam đang được hưởng lợi từ sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Điều này tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp triển khai các chiến lược bền vững một cách hiệu quả. Tiêu biểu như chương trình “Sáng kiến ESG Việt Nam” do Bộ Kế hoạch & Đầu tư phối hợp cùng USAID thực hiện. Đây là chương trình hướng đến mục tiêu hiện thực hóa Chiến lược tăng trưởng xanh của Việt Nam giai đoạn 2021-2030.

Một lợi thế khác là nguồn nhân lực trẻ và năng động. Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, có trình độ và dễ dàng tiếp thu những kiến thức mới về ESG. Sự linh hoạt và khả năng học hỏi nhanh chóng của nguồn lao động này giúp doanh nghiệp dễ dàng thích nghi và triển khai các tiêu chuẩn ESG vào hoạt động kinh doanh hàng ngày.

Một số doanh nghiệp trong nước đã đạt được kết quả tích cực khi đón đầu xu hướng tăng trưởng bền vững. Đầu tiên phải kể đến Vinamilk, tập đoàn sữa hàng đầu Việt Nam. Vinamilk đã thực hành ESG từ năm 1990 trong cuộc “cách mạng trắng” và đẩy mạnh từ năm 2010. Hệ thống thu hồi nhiệt của Vinamilk thu hồi tới 92% lượng nhiệt dư thừa và tái sử dụng, giúp tiết kiệm điện năng đáng kể. Kho thông minh vận hành tự động giúp giảm thiểu nhân công và chỉ cần diện tích bằng 1/6 kho thông thường, tiết kiệm đến 70% năng lượng.

Bên cạnh Vinamilk, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) là ngân hàng Việt Nam đầu tiên công bố báo cáo ESG. Khi ESG chỉ bắt đầu được chú ý như một từ khóa “top trending” tại Việt Nam vào năm 2023 thì ACB đã tích lũy kinh nghiệm từ 10 năm trước dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch HĐQT trẻ nhất lịch sử doanh nghiệp, ông Trần Hùng Huy.

ACB đầu tư vào công nghệ xanh, tối ưu hóa quy trình làm việc và tiết kiệm năng lượng. Ngân hàng cũng chú trọng phát triển nhân lực, tạo ra môi trường làm việc thân thiện và bền vững. Trong báo cáo bền vững năm 2022, ACB đã tiết kiệm và tái chế 215 tấn giấy cùng 32 tấn nhựa. Trong 10 năm, ACB đã đầu tư hơn 307 tỷ đồng vào các hoạt động thực tế và truyền thông nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường. Báo cáo ESG của ACB không chỉ thu hút sự quan tâm từ các nhà đầu tư mà còn mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế của ACB và tạo ra các giá trị bền vững cho cộng đồng và xã hội.

thu-thi-esg-nhung-thuan-loi-va-thach-thuc-cua-doanh-nghiep-viet-nam-3

Thực hiện chính sách ESG không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là cơ hội để tạo ra giá trị và củng cố vị thế cạnh tranh. Như đã chia sẻ trong bài viết, các doanh nghiệp tiên phong như Vinamilk và ACB đã chứng minh rằng tham gia ESG không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự tăng trưởng bền vững.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam nên bắt đầu thực hiện chính sách ESG từ giai đoạn sớm nhất của quá trình kinh doanh. Mặc dù những khó khăn sẽ đang chờ đón phía trước nhưng yếu tố thuận lợi khách quan vẫn có, chỉ cần doanh nghiệp thực hiện chặt chẽ các chiến lược ESG thì sẽ có thể đứng vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nguồn: Tổng hợp