Trong bối cảnh thị trường tín dụng truyền thống đang trong giai đoạn thắt chặt, việc tìm kiếm nguồn tài chính phục vụ sản xuất và kinh doanh trở thành thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, một kênh huy động vốn mới đang mở ra với quy mô lớn và chi phí hợp lý: nguồn vốn xanh (tài chính xanh). Nguồn vốn này không chỉ giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán dòng tiền trước mắt mà còn là chiến lược phát triển bền vững lâu dài. Để tiếp cận thành công, doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất của dòng vốn này và các tiêu chuẩn thẩm định hiện nay.

Vì sao ESG trở thành “điều kiện cần” để mở khóa nguồn vốn?

ESG là cụm từ viết tắt của Environmental (Môi trường), Social (Xã hội) và Governance (Quản trị doanh nghiệp). Đây là một bộ tiêu chuẩn dùng để đo lường các yếu tố liên quan đến định hướng phát triển bền vững của một doanh nghiệp. Hiện nay, ESG không còn là khái niệm xa xỉ hay hoạt động tự nguyện để làm đẹp hình ảnh, mà đã trở thành tiêu chuẩn định giá mới của các định chế tài chính toàn cầu.

Theo số liệu khảo sát từ EY, có đến 90% các nhà đầu tư, tổ chức tài chính trên thế giới sẽ xem xét lại hoặc dừng việc đầu tư nếu doanh nghiệp không tích hợp các tiêu chí ESG vào mô hình kinh doanh của mình. Các tổ chức tài chính quốc tế lớn như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cùng nhiều ngân hàng thương mại trong nước hiện đều đặt ESG làm “bộ lọc” chính trong quy trình thẩm định cấp vốn.

Khi một doanh nghiệp có báo cáo ESG minh bạch, tổ chức cho vay sẽ đánh giá cao khả năng quản trị rủi ro dài hạn của doanh nghiệp đó. Ngược lại, nếu thiếu các tiêu chuẩn này, hồ sơ xin vay vốn của doanh nghiệp có nguy cơ bị từ chối ngay từ vòng sơ loại, bất kể kết quả tài chính ngắn hạn có tốt đến đâu.

Lợi ích cụ thể khi doanh nghiệp tiếp cận tín dụng xanh

Việc chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu, nhưng đổi lại, doanh nghiệp sẽ nhận được những lợi ích kinh tế rất rõ ràng:

• Tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp: Lợi ích sát sườn nhất của tín dụng xanh là lãi suất. Các doanh nghiệp có hồ sơ ESG tốt đang nắm lợi thế lớn khi được quyền tiếp cận các gói vốn xanh với mức lãi suất ưu đãi ưu việt, thấp hơn đáng kể so với lãi suất vay thương mại thông thường trên thị trường.
• Nâng cao giá trị định giá: Sự minh bạch trong quản trị và cam kết giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường giúp doanh nghiệp gia tăng uy tín. Điều này làm tăng giá trị định giá của doanh nghiệp trong mắt các quỹ đầu tư lớn.
• Tối ưu hóa chi phí vận hành: Việc thực hành ESG buộc doanh nghiệp phải rà soát lại quy trình, giảm lãng phí tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, từ đó giảm chi phí sản xuất về lâu dài và chủ động phòng ngừa các rủi ro pháp lý về môi trường.

Ba tiêu chí cốt lõi để ngân hàng quốc tế cấp vốn xanh

Để đáp ứng điều kiện giải ngân của các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, doanh nghiệp cần thỏa mãn ba tiêu chí xét duyệt cơ bản sau:

Tiêu chí 1: Mục đích sử dụng vốn hợp lệ và rõ ràng

Toàn bộ số vốn vay từ nguồn tín dụng xanh phải được cam kết sử dụng cho các dự án hoặc hạng mục mang lại lợi ích môi trường cụ thể. Ví dụ: đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà cho nhà xưởng, mua sắm máy móc tiết kiệm năng lượng, xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, hoặc chuyển đổi sang nguyên liệu sản xuất thân thiện với môi trường. Doanh nghiệp cần chuẩn bị phương án kinh doanh chứng minh được tính khả thi và mục tiêu xanh của dự án.

Tiêu chí 2: Quy trình đánh giá và chọn lọc dự án minh bạch

Doanh nghiệp phải xây dựng được một quy trình nội bộ nhằm theo dõi và quản lý các tác động của dự án đối với môi trường và xã hội. Ban lãnh đạo cần cung cấp các chỉ số đo lường cụ thể, chẳng hạn như lượng khí thải CO2 dự kiến giảm được, lượng nước tiết kiệm được hoặc tỷ lệ rác thải được tái chế sau khi dự án đi vào hoạt động.

Tiêu chí 3: Quản lý nguồn vốn tách biệt và báo cáo định kỳ

Ngân hàng yêu cầu doanh nghiệp phải hạch toán riêng dòng vốn xanh, không được trộn lẫn với các dòng tiền hoạt động thông thường khác nhằm đảm bảo tính minh bạch. Đồng thời, doanh nghiệp phải thực hiện báo cáo định kỳ (hằng quý hoặc hằng năm) về tiến độ giải ngân và hiệu quả môi trường thực tế mà dự án mang lại.

Lộ trình đề xuất cho doanh nghiệp muốn chuyển đổi xanh

Để không bị tụt hậu và chuẩn bị sẵn sàng cho việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi này, các doanh nghiệp có thể bắt đầu theo lộ trình đơn giản sau:

Bước 1: Thay đổi tư duy từ cấp quản lý

Ban lãnh đạo cần xác định ESG là chiến lược sống còn và là cơ hội để giảm chi phí tài chính, chứ không phải là một khoản chi phí phát sinh vô ích.

Bước 2: Kiểm toán và đánh giá hiện trạng

Doanh nghiệp cần tự rà soát quy trình sản xuất hiện tại: Lượng điện, nước tiêu thụ là bao nhiêu? Quy trình xử lý chất thải đã tối ưu chưa? Chế độ đãi ngộ dành cho người lao động đã đảm bảo tính công bằng chưa? Từ đó, xác định những điểm yếu cần khắc phục.

Bước 3: Xây dựng hệ thống dữ liệu và báo cáo

Bắt đầu thu thập số liệu một cách chính xác và minh bạch. Doanh nghiệp có thể lập các báo cáo phát triển bền vững quy mô nhỏ trước khi tiến tới một báo cáo ESG toàn diện theo tiêu chuẩn quốc tế.

Bước 4: Chủ động kết nối với các ngân hàng thương mại

Nhiều ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện nay đang là đầu mối giải ngân các dòng vốn xanh từ các tổ chức tài chính quốc tế. Doanh nghiệp nên chủ động liên hệ để tìm hiểu rõ các yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ pháp lý cần thiết cho các gói vay xanh hiện có.

Kết luận

Nguồn vốn xanh không còn là một khái niệm xa vời mà đang trở thành giải pháp tài chính thiết thực cho các doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Việc đầu tư vào các tiêu chuẩn ESG và chuẩn hóa quy trình sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp mở khóa dòng vốn giá rẻ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu. Doanh nghiệp chủ động hành động càng sớm thì lợi thế tiếp cận dòng vốn càng lớn.

** Nguồn: Tổng hợp